تیپ در بازیگری و سینما و معرفی انواع آن

تیپ مفهومی کلیدی در دنیای بازیگری و سینما

آیا تابه‌حال کسی را در فیلم‌ها از روی ظاهرش قضاوت کرده‌اید؟ مثلاً بدون اینکه بدانید آن فرد چه کسی است یا می‌خواهد چه نقشی را بازی کند، حدس زده‌اید که او یک شخصیت بداخلاق اما خوش‌قلب، یک قهرمان شکست‌ناپذیر یا یک دوست بامزه و دست‌وپاچلفتی است؟ این حس آشنایی و پیش‌بینی‌پذیری، ریشه در مفهومی کلیدی در دنیای بازیگری و سینما دارد به نام «تیپ» (Type). در ادامه می‌خواهیم شما را با تیپ در بازیگری و سینما و انواع آن آشنا کنیم تا از این پس با نگاهی عمیق‌تر به چگونگی شکل‌گیری شخصیت‌های آشنا بر پرده نقره‌ای بنگرید. با ما همراه باشید.

برای شروع هنر بازیگری بهتر است مرکز مورد نظر را از بین بهترین ها انتخاب کنید تا این هنر را در کنار تمامی تکنیک های حرفه ای بیاموزید.

برای اطمینان از آمادگی خود می‌توانید با شرکت در یک تست بازیگری سطح آمادگی خود را بسنجید و نقاط قوت و ضعف‌تان را شناسایی کنید.

تیپ در بازیگری و سینما چیست؟ میانبرِ شناخت شخصیت

تیپ به یک شخصیت کلیشه‌ای یا قالبی اشاره دارد که مجموعه‌ای از ویژگی‌های مشخص و قابل‌پیش‌بینی را به نمایش می‌گذارد. این ویژگی‌ها می‌توانند ظاهری (مثلاً قد بلند و چهارشانه برای قهرمان)، رفتاری (مثلاً دست‌وپاچلفتی‌بودن برای کمدین) یا حتی روان‌شناختی (مثلاً بدجنسی و جاه‌طلبی برای شخصیت شرور) باشند.

هدف اصلی از استفاده از تیپ در سینما و بازیگری، انتقال سریع و مؤثر اطلاعات درباره یک شخصیت به مخاطب است. در یک فیلم که زمان محدودی برای توسعه شخصیت‌ها دارد، تیپ‌ها به کارگردان و نویسنده اجازه می‌دهند تا بدون نیاز به توضیح زیاد، بلافاصله مخاطب را با هویت و نقش احتمالی یک شخصیت آشنا کنند.

 

برای آشنایی با تمامی جوانب حرفه بازیگری از صفحه دوره بازیگری اطلاعات مورد نیاز را دریافت کنید.

ماجرای تیپ و تیپ‌کستینگ چیست؟

مفهوم تیپ در بازیگری و سینما، ارتباط تنگاتنگی با تیپ‌کستینگ (Typecasting) دارد. تیپ‌کستینگ به‌‌معنای انتخاب بازیگر برای نقش‌هایی است که به‌دلیل ظاهر، سابقه بازی یا ویژگی‌های شخصیتی واقعی‌اش با آن نقش همخوانی دارد. بسیاری از بازیگران در طول دوران کاری خود، بارها در نقش‌های تیپیکال (قالب‌گرفته) ظاهر می‌شوند. البته این موضوع می‌تواند برای بازیگر یک چالش هم باشد؛ چون دیگر فرصت کمتری برای ایفای نقش‌های متفاوت پیدا می‌کند.

انواع تیپ‌ها در بازیگری و سینما؛ از قهرمان تا کمدین

تیپ‌ها را می‌توان براساس ویژگی‌های غالب شخصیت و نقش آن‌ها در داستان دسته‌بندی کرد. در این بخش چند مورد از انواع پرکاربرد تیپ‌ها در سینما و بازیگری را در قالب یک جدول به شما معرفی می‌کنیم.

تیپ شخصیت	ویژگی‌های اصلی	نقش او در داستان	مثال‌های سینمایی
قهرمان (Hero/Heroine Type)	شجاع، قدرتمند با اخلاق، فیزیکال	نجات‌دهنده، محور روایت	سوپرمن، جیمز باند
شرور (Villain Type)	حیله‌گر، بی‌رحم، جاه‌طلب، کاریزماتیک	عامل بحران، ضدقهرمان	جوکر، دارث ویدر
دوست و همراه Sidekick/Best Friend Type)	وفادار، شوخ‌طبع، حامی، کمی دست‌وپاچلفتی	کمک‌کننده قهرمان، کمدی	ران (هری پاتر)، سم (ارباب حلقه‌ها)
کمدین (Comedic Relief/Clown Type)	بامزه، ساده‌لوح، حرکات اغراق‌آمیز	ایجاد خنده، شاد‌کردن فضا	مستر بین، چارلی چاپلین
عاشق (Lover/Romantic Interest Type)	جذاب، احساساتی، گاهی آسیب‌پذیر	پیشبرد خط عاشقانه، مکمل	رایان گاسلینگ در The Notebook
مرموز (Femme Fatale/Mysterious Type)	اسرارآمیز، فریبنده با انگیزه‌های پنهان	بلاتکلیفی، پیچیدگی ماجرا	شخصیت‌های زن در فیلم‌های نوآر
دانا (The Mentor)	با تجربه، خردمند، راهنما، گاهی کمی پیر	انجام مشاوره، راهنمایی قهرمان	گندالف (ارباب حلقه‌ها)، یودا (جنگ ستارگان)
بزرگ‌تر (The Parent/Parental Figure)	محافظ، دلسوز، گاهی سخت‌گیر اما مهربان	حمایتگر، آغازکننده چالش‌های خانوادگی	پدر و مادر در فیلم‌های خانوادگی

مثال‌هایی از تیپ در بازیگری

در جدول بالا، اشاره‌هایی در مورد تیپ در بازیگری کردیم. حالا می‌خواهیم این مثال‌ها را کمی گسترش بدهیم تا به درک کامل‌تری از مفهوم تیپ در بازیگری و سینما دست پیدا کنید. می‌توانید از این مثال‌ها به‌عنوان سرنخی برای جست‌وجوهای بیشتر کمک بگیرید.

۱.فیلم:The Terminator(1984)

آرنولد شوارتزنگر به‌دلیل فیزیک بدنی عضلانی و چهره سنگی‌اش در بیشتر نقش‌های اکشن و شخصیت‌های قوی، بی‌احساس و با ابهت تیپ شده است. در نقش ترمیناتور هم او یک سایبورگ (ربات انسان‌نما) قدرتمند و تقریباً فناناپذیر است که با قاطعیت و بدون هیچ‌گونه ابراز احساسات، وظیفه خود را انجام می‌دهد. این تیپ در فیلم‌های بعدی او مانند Commando و Predator هم دیده می‌شود.

• بازیگر: آرنولد شوارتزنگر (Arnold Schwarzenegger)؛
• شخصیت: The Terminator.

۲.فیلم:Bruce Almighty  (۲۰۰۳)

مورگان فریمن بیشتر در نقش‌های الهی، خردمند، آرام و پدربزرگانه تیپ شده است. صدای عمیق، آرام و اطمینان‌بخش او به این تیپ کمک شایانی می‌کند. در Bruce Almighty او نقش خدا را بازی می‌کند که به بروس (جیم کری) قدرت‌های الهی می‌دهد. این تیپ در فیلم‌هایی مانند The Shawshank Redemption (راوی خردمند) و Million Dollar Baby (مربی و راهنمای با تجربه) هم کاملاً مشخص است.

• بازیگر: مورگان فریمن (Morgan Freeman)؛
• شخصیت: God.

۳.فیلم: Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl (2003)

جانی دپ به‌سبب انتخاب نقش‌های غیرمتعارف، عجیب‌وغریب و اغلب با گریم‌های سنگین شهرت دارد. شخصیت‌های او معمولاً رفتارهای خاص خود را دارند و از جریان اصلی جامعه فاصله می‌گیرند. کاپیتان جک اسپارو با حرکات غیرعادی، لهجه خاص و ظاهر ژولیده، نمادی آشکار از این تیپ است. این ویژگی‌ها در شخصیت‌هایی مانند وونکا در Charlie and the Chocolate Factory و ادوارد دست‌قیچی در Edward Scissorhands هم دیده می‌شوند.

• بازیگر: جانی دپ (Johnny Depp)؛
• شخصیت: Captain Jack Sparrow.

۴.فیلم: Fast & Furious (2001)

میشل رودریگز معمولاً در نقش زنانی سرسخت، مستقل، فیزیکی و ماهر در مبارزه یا رانندگی تیپ شده است. او شخصیتی است که از هیچ چالشی نمی‌ترسد و اغلب در کنار مردان قدرتمند ایستادگی می‌کند. نقش لتی اورتیز در سری Fast & Furious که یک راننده حرفه‌ای و جنگجو است، بهترین مثال از این تیپ محسوب می‌شود. این تیپ در فیلم‌های دیگر او مانند Resident Evil و Avatar هم کاملاً مشخص است.

• بازیگر: میشل رودریگز (Michelle Rodriguez)؛
• شخصیت: Letty Ortiz.

تیپ‌ها، بلوک‌های سازنده دنیای سینما

تیپ‌ در بازیگری و سینما، نقش آجر اولیه در ساخت یک بنا را دارد؛ معمولاً تیپ‌ها چهارچوبی آشنا و قابل‌درک می‌سازند. این الگوهای شخصیتی به شما کمک می‌کنند تا سریع‌تر با دنیای فیلم ارتباط برقرار کنید؛ اما یادتان باشد که بهترین بازی‌ها و شخصیت‌ها، آن‌هایی هستند که از یک تیپ شروع می‌کنند و سپس با ظرافت‌های انسانی و نوآنس‌های خاص به موجوداتی سه‌بعدی و فراموش‌نشدنی تبدیل می‌شوند.

تیپ یا Type در بازیگری

اکنون که با مفهوم تیپ در بازیگری و سینما و انواع آن آشنا شده‌اید، دفعه بعد که فیلم می‌بینید، سعی کنید تیپ‌های مختلف شخصیت‌ها را تشخیص بدهید. ببینید که آیا بازیگر توانسته فراتر از تیپ ظاهر شود و به نقش خود عمق ببخشد یا نه! حالا نوبت شماست؛ برایمان بنویسید که از میان تیپ‌های سینمایی و بازیگری، کدام تیپ شخصیتی را بیشتر دوست دارید؟

سؤالات متداول

۱. تیپ در بازیگری دقیقاً به چه معناست؟

تیپ به شخصیتی کلیشه‌ای و قابل‌پیش‌بینی اشاره دارد که ویژگی‌های ظاهری، رفتاری یا روانی مشخصی دارد. هدف از استفاده از تیپ، انتقال سریع اطلاعات درباره‌ی نقش یک شخصیت به مخاطب است، بدون نیاز به توضیح طولانی.

۲. تفاوت تیپ با شخصیت‌پردازی چیست؟

تیپ یک قالب ساده و آشناست، در حالی‌که شخصیت‌پردازی فراتر می‌رود و شخصیت را چندبُعدی و پیچیده می‌کند. در واقع تیپ می‌تواند نقطه‌ی شروع یک شخصیت باشد، اما برای خلق شخصیت‌های ماندگار، باید از تیپ عبور کرد و به عمق رسید.

۳. تیپ‌کستینگ (Typecasting) چیست و چه مزایا یا معایبی دارد؟

تیپ‌کستینگ به انتخاب بازیگر برای نقش‌هایی گفته می‌شود که با ظاهر یا شخصیت او همخوانی دارند. این کار ممکن است باعث موفقیت یک بازیگر در برخی نقش‌ها شود، اما می‌تواند فرصت تجربه نقش‌های متفاوت را از او بگیرد و باعث تکراری شدن کارنامه‌اش شود.

۴. چه تیپ‌هایی در سینما پرکاربردتر هستند؟

از رایج‌ترین تیپ‌ها می‌توان به قهرمان، شرور، دوست وفادار، کمدین، معشوقه، شخصیت مرموز، راهنما و پدر/مادر اشاره کرد. این تیپ‌ها به سازندگان فیلم کمک می‌کنند تا شخصیت‌ها را در مدت زمان محدود فیلم، سریع‌تر به مخاطب معرفی کنند.

۵. آیا همه شخصیت‌های فیلم‌ها باید تیپ داشته باشند؟

خیر. تیپ‌ها ابزاری برای آغاز شخصیت‌سازی هستند. در بسیاری از آثار سینمایی موفق، شخصیت‌ها از تیپ فراتر رفته و به شخصیت‌هایی با عمق و تحول درونی تبدیل می‌شوند. ترکیب تیپ با شخصیت‌پردازی قوی، کلید ساختن نقش‌های به‌یادماندنی است.