آموزش اکت ها در بازیگری؛ شیوهای برای القای احساسات در بازیگری
بازیگرانی که انعطاف بالاتری در ارائه اکتهای مختلف دارند، بازی جذابتر و با کیفیت بالاتری ارائه میدهند. این بازیگران متناسب با وضعیت احساسی خود در لحظه بازی، از اکتهای مختلفی استفاده میکنند. آگاهی از اکتهای مختلف در بازیگری و تناسب آنها با حالت احساسی غالبشده بر بازیگر، عامل مهمی در استفاده از اکتهای بازیگری است. شناخت این اکتها و رابطهای که آنها با احساسات مختلف دارند، از مهمترین مهارتهایی است که هر بازیگری باید آن را آموزش ببیند. در این مطلب به آموزش اکت های بازیگری و معرفی چند نمونه از اکتهای رایج در احساسات مختلف میپردازیم.
اگر میخواهید بدانید تا چه حد در استفاده از این اکتها موفق عمل میکنید، شرکت در یک تست بازیگری استاندارد میتواند به شما کمک کند تا نقاط قوت و ضعف بازی خود را دقیقتر بشناسید.
محتوای صوتی خلاصه این صفحه
برای اجرای تست بازیگری آماده ای؟
برای شروع حرفهای و اصولی این مسیر، انتخاب بهترین آموزشگاه بازیگری تهران میتواند تأثیر چشمگیری بر کیفیت یادگیری و رشد هنری شما داشته باشد.
معنی اکت در سینما و بازیگری
وقتی پای بازیگری جلوی دوربین وسط باشد، چیزی فراتر از دیالوگها و بیان کلامی نقش پیدا میکند؛ همان چیزی که در سینما به آن «اکت» میگوییم. اکت، در سادهترین تعریف، مجموعهای از حرکات آگاهانه، هدفمند و کنترلشدهی بازیگر است؛ حرکاتی که قرار است احساس، وضعیت درونی و منطق رفتاری شخصیت را بدون توضیح اضافه برای تماشاگر قابل فهم کند. سینما رسانهایست که کوچکترین تغییر در چهره، نحوهی ایستادن یا حتی مکث کوتاه میان دو حرکت را بزرگنمایی میکند؛ برای همین اکتها، بیش از هر جای دیگر، در سینما اهمیت پیدا میکنند.
اکت؛ حرکتی که از دل شخصیت بیرون میآید
حرکتهای روزمرهی ما معمولاً بدون فکر انجام میشود. راه رفتن، جابهجا شدن روی صندلی، دست به کمر ایستادن یا حتی گرفتن یک لیوان آب، بخشی از عادتهای ناخودآگاه بدن هستند. اما در سینما، همین رفتارهای ساده اگر بدون تحلیل نقش انجام شوند، نهتنها چیزی به بازی اضافه نمیکنند بلکه ممکن است با شخصیتپردازی و فضای صحنه هم ناسازگار باشند.
اکت در سینما یعنی بازیگر بداند هر حرکت، حامل یک معناست. مثلاً فشرده شدن انگشتها دور دستهی کیف میتواند نشانهی اضطراب پنهان باشد؛ یا بالا رفتن سطحی شانهها نشان دهد شخصیت تلاش میکند خودش را بیتفاوت نشان دهد. این تفاوت ظریف باعث میشود که اکت، یک حرکت معمولی نباشد؛ بلکه تبدیل به ترجمهی مستقیم احساسات درونی نقش شود.
انواع اکت بازیگری براساس سبک: رویکردهای متفاوت به یک هنر
اکتها در بازیگری براساس رویکرد و شیوه اجرای بازیگر به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. هر یک از این دستهها، به بازیگر کمک میکنند تا با روشی خاص با نقش خود ارتباط برقرار کند و آن را به مخاطب ارائه بدهد. قبلاز اینکه بهسراغ توضیح دقیق انواع دستهبندی اکت در بازیگری براساس سبک برویم، میخواهیم نگاهی به جدول زیر بیندازید.
| نوع اکت | ویژگی کلیدی این نوع اکت | هدف اصلی اکت |
| واقعگرایانه | طبیعی، باورپذیر، برگرفته از عمق روانشناختی | نمایش شخصیت به شکلی واقعی |
| نمایشی/برونگرا | اغراقآمیز، بیان هنری، تمرکز بر فرم | تاثیرگذاری بصری و شنیداری روی مخاطب |
| متد | غوطهوری کامل، استفاده از احساسات شخصی بازیگر | درک عمیق و درونی شخصیت |
| کمدی | زمانبندی دقیق، حرکتهای خندهدار | سرگرم کردن مخاطب |
| دراماتیک | احساسات عمیق، تحول شخصیت | برانگیختن همدلی و ارتباط احساسی |
۱.اکت واقعگرایانه (Realistic Acting)
میتوان اینطور گفت که اکت واقعگرایانه، ترند این روزها است. در این نوع اکت، محور اصلی روی باورپذیری و طبیعی بودن مانور میدهد. بازیگر در این رویکرد تمام تلاش خود را میکند تا شخصیت را به شکلی واقعی به تصویر بکشد. برای درک بهتر این نوع اکت برایتان مثال میزنیم.
- دنیل دی لوئیس (Daniel Day-Lewis)؛
- فیلم: There Will Be Blood (خون به پا خواهد شد)؛
- نقش: Daniel Plainview.
دنیل دی لوئیس برای نقش دانیل پلینویو، یک معدندار بیرحم و جاهطلب، ماهها با لهجهای خاص (براساس یک نوار صوتی قدیمی از یک معدندار) صحبت میکرد. او ساعتها در معادن کار کرد و حتی با چاهکنها و کارگران نفتی زمان گذراند تا فیزیک و روحیه این شخصیت را درک کند.
۲.اکت نمایشی یا برونگرا (Stylized/Theatrical Acting)
این نوع اکت بازیگری بیشتر روی نمایش، بزرگنمایی و بیان هنری تاکید دارد. این سبک در تئاتر، فیلمهای فانتزی، موزیکال یا آثاری که نیاز به لحنی خاص دارند، دیده میشود. به مثال زیر توجه کنید.
- جانی دپ (Johnny Depp)؛
- فیلم: Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl (دزدان دریایی کارائیب: نفرین مروارید سیاه)؛
- نقش: Captain Jack Sparrow.
جانی دپ در نقش کاپیتان جک اسپارو، یکی از روشنترین نمونههای اکت نمایشی را ارائه میدهد. حرکات اغراقآمیز، راه رفتن و ایستادن خاص، لحن بیان نامتعارف و ژستهای عجیب و غریب او، همگی عنصری از اغراق عمدی و سبکی خاص هستند که به شخصیت او هویتی منحصربهفرد بخشیدند.
۳.اکت متد (Method Acting)
متد اکتینگ، رویکردی عمیق و پیچیده است که در آن بازیگر به صورت روانشناختی و احساسی با نقش خود یکی میشود. ریشه این اکت بازیگری، آموزههای کنستانتین استانیسلافسکی است. بهترین مثال این اکت را در ادامه میبینید.
- آل پاچینو (Al Pacino)؛
- فیلم: Serpico (سرپیکو)؛
- نقش: Frank Serpico.
آل پاچینو در فیلم سرپیکو، نقش یک پلیس واقعی نیویورکی به نام فرانک سرپیکو را بازی کرد که میخواست فساد گسترده نیروی پلیس را افشا کند. پاچینو برای این نقش، ماهها با خود فرانک سرپیکو زندگی کرد، با او قدم زد و حتی چند شب را در خیابانها گذراند تا حس یک فرد بیخانمان را تجربه کند و به عمق تنهایی و فشار روانی شخصیت پی ببرد.
۴.اکت کمدی (Comedic Acting)
این نوع اکت با تکیه بر سه بخش مهم یعنی زمانبندی دقیق، ریتم و توانایی در خنداندن مخاطب پیش میرود. بهترین مثال این نوع اکت به صورت زیر است.
- بیل موری (Bill Murray)؛
- فیلم: Groundhog Day (روز گراندهاگ / روز موش خرما)؛
- نقش: Phil Connors.
بیل موری در فیلم روز گراندهاگ، نقش یک گزارشگر آبوهوا را بازی میکند که در یک حلقه زمانی بیپایان گیر افتاده است. کمدی او از واکنشهای خستهکننده، بیتفاوتی بسیار و در نهایت تلاشهای دیوانهوار برای رهایی از وضعیت تکراریاش ریشه میگیرد.
۵.اکت دراماتیک (Dramatic Acting)
این نوع اکت بازیگری به دنبال انتقال احساسات عمیق، درگیریهای درونی و تحول شخصیت در طول داستان است. هدف آن این است که همدلی و ارتباط احساسی مخاطب با شخصیت را شعلهور سازد.
- مریل استریپ (Meryl Streep)؛
- فیلم: Sophie’s Choice (انتخاب سوفی)؛
- نقش: Sophie Zawistowski.
مریل استریپ در فیلم انتخاب سوفی، نقش یک بازمانده لهستانی هولوکاست را بازی میکند که با گذشتهای دردناک و یک انتخاب وحشتناک درگیری دارد. استریپ برای این نقش، لهجه لهستانی و آلمانی را به طور کامل فرا گرفت و توانست عمق درد، اندوه، گناه و تلاش برای بقا را به شکلی خیرهکننده به نمایش بگذارد.
تفاوت اجرای اکت در سینما و تئاتر
خیلیها تصور میکنند اکت چیزی شبیه بازیهای اغراقشدهی تئاتری است؛ در حالیکه نسبتِ اکت در سینما، دقیقاً برعکس است. روی صحنه، بازیگر مجبور است با بدن و صورت اغراقشدهتر بازی کند تا پیامش به انتهای سالن برسد. اما در سینما، دوربین آنقدر نزدیک است که کوچکترین حرکت صورت میتواند معنایی کامل و مستقل ایجاد کند.
همین نزدیکی دوربین باعث میشود بازیگر جلوی دوربین باید اکتهایی کمحجمتر، دقیقتر و حسابشدهتر طراحی کند. تماشاگر قرار نیست تلاش کند احساس را حدس بزند؛ کافیست یک مکث کوتاه، یک نگاه نیمهتمام یا یک بازی ظریف با انگشتها، نشانهی کافی برای انتقال حس باشد. اینجاست که تسلط بازیگر بر کنترل میمیک چهره، حرکت دستها، نوع نگاه و حتی نحوهی تنفس، اهمیت حیاتی پیدا میکند.
رابطهی اکت با میزانسن و طراحی حرکت در سینما
در سینما هیچ حرکتی تصادفی نیست. جایگاه بازیگر در قاب، فاصلهاش با دوربین، مسیر راه رفتن در پلان یا حتی زمان نشستن روی صندلی، بخشی از میزانسن و طراحی کارگردان است. اکت، در واقع، لایهی شخصی و احساسیای است که بازیگر به این طراحی اضافه میکند.
کارگردان مسیر کلی را مشخص میکند، اما این بازیگر است که با ظرافت، روح و جزئیات را وارد حرکت میکند. برای همین، معنی اکت در سینما فقط «حرکت بازیگر» نیست؛ بلکه ترکیبی از تصمیمهای بازیگر، هدایت کارگردان و ثبت دقیق دوربین است. هرچه هماهنگی بین این سه بیشتر باشد، نتیجه روی پرده طبیعیتر و باورپذیرتر دیده میشود.
چرا شناخت اکت برای بازیگر سینما ضروری است؟
بدن انسان هنگام مواجهه با احساسات مختلف مثل ترس، خشم، اضطراب، شادی یا سردرگمی رفتارهای مشابهی از خود نشان میدهد. بازیگری که این الگوهای طبیعی را بشناسد، میتواند در صحنه یا مقابل دوربین، همان واکنشها را بهشکلی دقیق و کنترلشده بازسازی کند. اما اکت صرفاً تکرار یک رفتار فیزیکی نیست؛ بلکه ترجمهی احساسی شخصیت است. به همین دلیل است که آموزش اکت بازیگری در کنار یادگیری بیان، صداسازی و تحلیل نقش، یکی از پایهایترین مهارتهای مسیر بازیگر شدن محسوب میشود.
در تستهای بازیگری، بسیاری از بازیگران تازهکار در اولین چند ثانیه کنار گذاشته میشوند، نه بهدلیل ضعف در بیان یا دیالوگ، بلکه بهخاطر اکتهای نامرتب، بیدلیل یا اغراقشده. بازیگری جلوی دوربین یعنی توانایی کنترل بدن، صورت و انرژی.
فهم دقیق معنی اکت در سینما به بازیگر کمک میکند:
- حرکتهای اضافه و ناخواسته را حذف کند.
- احساس را نه با فریاد یا اغراق، بلکه با زبان بدن دقیق منتقل کند.
- در پلانهای متعدد فیلمبرداری، تداوم اکتها را حفظ کند تا continuity سکانس دچار مشکل نشود.
- شخصیت را درونی کند و حرکتها را از دل احساس بسازد، نه از روی کلیشه.
بههمین دلیل است که اکت، یکی از اولین و مهمترین مهارتهایی است که بازیگران جلوی دوربین باید یاد بگیرند؛ مهارتی که باعث میشود نقش، نه فقط بازی شود، بلکه زندگی کند.
نقش احساسات در اکت های بازیگری
آن چه در استفاده از اکتها برای بازیگران تعیینکننده است، احساسات مختلف در لحظه بازی است. بهعنوان مثال زمانی که بازیگر در حالت عصبی شدیدی قرار دارد، متناسب با آن احساس اکت خود را انجام میدهد. این اکتها واکنشهای فیزیولوژیک مختلفی در چهره و حالات بدنی بازیگر از خود نشان میدهند که باید متناسب با احساسات فرد کنترل شده باشند. بر همین اساس بازیگر باید از احساسات نهفته در پشت هر اکت بهخوبی آگاه باشد و آنها را در وضعیتهای مناسب بهکار گیرد. آموزش اکت های بازیگری بهویژه در آموزشگاههای معتبر بازیگری نقش مهمی در کیفیت بازی بازیگر دارد.
روش های حرفهای آموزش اکت بازیگری
در مسیر یادگیری اکت، هیچ روش واحدی برای همهی بازیگران وجود ندارد. هر بازیگر با توجه به تجربه، نوع نقش و میزان آگاهی بدنی خود، نیاز به تمرین و تکنیکهای متفاوتی دارد. با این حال مجموعهای از تمرینها و شیوههای استاندارد وجود دارد که تقریباً در تمام مدارس معتبر بازیگری اجرا میشوند و بنیان آموزش اکت را تشکیل میدهد.
۱. تمرین مقابل آینه؛ اولین گام شناخت بدن و صورت
یکی از مهمترین شیوههای تقویت اکتهای بازیگری، تمرین مداوم در مقابل آینه است. این روش تمرینی برای بازیگران مبتدی در شروع کارشان، تاثیر بسیار زیادی دارد. تمرین در مقابل آینه بازیگر را از حالات مختلف چهره خود آگاه میکند. در ابتدا بازیگر باید اکتهای طبیعی خود در حالات احساسی مختلف (عصبانیت، خشم، ترس و …) را در آینه تمرین کند تا با حالات طبیعی چهره خود آشنا باشد و بتواند بهترین نوع آن را برای ایفای نقش خود انتخاب کند. بازیگر با تمرین این حالات گامی بزرگ را برای آموزش اکت های بازیگری برمیدارد.
تمرینات رایج شامل:
- نمایش احساساتی مثل عصبانیت، ترس، تعجب و غم
- بررسی نحوهی حرکت لبها، چشمها و فک
- بالا و پایین شدن شانهها هنگام تنفس
- تغییرات ریز میمیک هنگام تغییر احساس
این تمرین کمک میکند بازیگر بفهمد واکنش طبیعی بدنش در برابر هر حس چیست و چگونه میتواند آن را برای نقش مدیریت یا اصلاح کند.
۲. تمرین اتودهای جمعی؛ شیوهای رایج برای آموزش اکت های بازیگری
ویژگی بارزی که اتودهای جمعی در اختیار بازیگران قرار میدهند، حالت کنش و واکنشی است که بازیگران دارند. این ویژگی به بازیگران کمک میکند که بتوانند اکتهای مختلف بازیگری را در اتودهای مختلف تمرین کنند. آموزش اکت های بازیگری از طریق اتودهای جمعی، یکی از تمرینات پرکاربرد در متدهای مختلف بازیگری است. برای بالا بردن کیفیت اتودهای خود میتوانید در کلاسهای آموزش بازیگری معتبر شرکت کنید.
۳. برای افزایش مهارت اکت های بازیگری خود، از آثار بازیگران برجسته الگو بگیرید
شیوههای مختلف بازی و اکتهایی که بازیگران برجسته در فیلمها و آثار نمایشی خود، نشان میدهند، یکی از راههای آموزش اکت های بازیگری برای بازیگران مبتدی و نیمهحرفهای است. دقت در نحوه استفاده این بازیگران از میمیک چهره و اکتهای فیزیکالی که از خود بروز میدهند، به شناخت اکتهای مختلف توسط بازیگران مبتدی کمک زیادی میکند. علاوه بر آن تمرین مو به مو اکتهای مختلف بازیگری بازیگران برجسته و آگاهی از احساسی که پشت هر اکت وجود دارد، در بهبود کیفیت آموزش اکت های بازیگری بازیگران مبتدی و نیمهحرفهای تاثیر بهسزایی دارد.
بازیگر با مشاهدهی اجراهای برجسته، میتواند بفهمد:
- چطور یک بازیگر از میمیک برای انتقال احساس استفاده میکند
- چه نوع اکتهای فیزیکی برای چه موقعیتهایی مناسباند
- یک بازیگر حرفهای چگونه بدون اغراق، احساس را به سطح قابلدرک میرساند
این نوع تحلیل نهتنها الهامبخش است، بلکه به توسعهی «بانک رفتاری» بازیگر کمک میکند.
۴. شناخت شیوههای مختلف اجرای اکتهای بازیگری؛ عامل افزایش کیفیت بازی
در تاریخچه بازیگری شیوههای متفاوتی برای بازی بازیگران مورد استفاده قرار گرفته است. هر کدام از این شیوهها به روش خود سعی دارند آموزش اکت های بازیگری به بازیگر را در بهترین کیفیت خود ارائه دهند. برای بازیگران شناخت شیوههای مختلف آموزش اجرای اکتهای بازیگری یکی از مهمترین قدمها برای افزایش کیفیت بازی آنها است. این کار علاوه بر این که آنان را با تمرینات مختلف این شیوهها برای افزایش مهارت خود آشنا میکند، در تعیین انتخاب سبک بازی نیز کمک میکند.
از مهمترین سبکهای آموزش اجرای اکتهای بازی، میتوان به شیوههای زیر اشاره کرد:
- سیستم استانیسلاوسکی (Stanislavsky’s System): این شیوه بنیان تمام شیوههای معتبر بازیگری را پیریزی میکند و تمرینات مختلفی برای آموزش اکت های بازیگری درنظر گرفته است
- متد چخوف (Chekhov’s Method): شیوهای که بسیار تحت تاثیر ژستهای بدنی و استفاده از تخیل است و بر نقش فضا در بهوجود آمدن اکتهای بازیگری تاکید میکند
- متد اکتینگ (Method Acting): شیوه آمریکایی شده سیستم استانیسلاوسکی که بر واقعگرایی در بازیگری و پرهیز از اغراق در اکتهای بازیگری تاکید میکند. این شیوه معتبرترین شیوه آموزش بازیگری است و روشهای مختلفی را برای آموزش اکت های بازیگری درنظر گرفته است
آشنایی با این سبکها باعث میشود بازیگر بداند چگونه باید از بدن، تخیل و احساساتش استفاده کند تا اکت طبیعی و باورپذیر بسازد.
۵. تمرین غیر کلامی بهترین شیوه برای آموزش اکتهای بازیگری است
تمرکززدایی از روی دیالوگ و معطوف کردن تمام حواس بر روی چهره و حالات بدنی، تاثیر بسیار زیادی بر افزایش مهارت اکتهای بازیگری دارد. یکی از بهترین روشهای آموزش اکت های بازیگری اتودهای بیکلام و بدون استفاده از صدا و دیالوگ هستند. این اتودها به بازیگر کمک میکنند که مقصود خود را بدون این که دیالوگی را ادا کند، به مخاطب منتقل کند. بازیگر میتواند در این تمرین حالات مختلف احساسی در بازیگری مانند خشم، خنده، ترس، نگرانی، تنفر و … را بدون بیان کردن دیالوگ و تنها با استفاده از میمیک چهره و وضعیت بدنی خود به نمایش بگذارد.
در این نوع تمرین، بازیگر فقط با استفاده از:
- وضعیت بدنی
- میمیک چهره
- میزان وزن بدن روی پاها
- تنفس
- تماس چشمی
باید احساس و مفهوم صحنه را منتقل کند.
این تمرین ذهن بازیگر را از وابستگی به کلمه آزاد میکند و او را مجبور میسازد که احساس را به زبان بدن تبدیل کند؛ مهارتی که در سینما اهمیت چندبرابر دارد.
اور اکت در بازیگری چیست؟ روایت یک خط باریک بین صداقت احساسی و اغراق نمایشی
گاهی در یک فیلم یا سکانس تئاتری، قبل از آنکه دیالوگ پایان یابد، تماشاگر در دلش احساس میکند چیزی در بازی زیادی است؛ زیادی بلند، زیادی نمایشی، زیادی طراحیشده. همین زیادی بودن همان چیزی است که در بازیگری به آن اور اکت میگوییم. اور اکت یعنی لحظهای که بازیگر از جهان شخصیت فاصله میگیرد و ناخودآگاه، خودش را جایگزین نقش میکند؛ با هیجان، با حرکتهای بزرگ یا با احساساتی که از شدتشان واقعی بودن را از دست میدهند.
بازیگری واقعی یعنی باورپذیر بودن؛ یعنی وقتی شخصیت لبخند میزند یا به نقطهای خیره میشود، تماشاگر حس کند زیر این چهره یک تاریخچهی احساسی وجود دارد. اور اکت این تاریخچه را نابود میکند و احساس را تبدیل به سطحیترین شکل ممکن میکند. اگر بازیگر یاد بگیرد حس را درونی کند و اجازه دهد فقط بخشهایی از آن از صورت و بدن عبور کند، بازیاش عمق پیدا میکند. اما اگر بخواهد همهچیز را با حرکت بیان کند، بازی تبدیل به نمایش احساس میشود، نه زیستن احساس. این تفاوتِ ظریف، کیفیت یک بازی را میسازد.
اور اکت زمانی رخ میدهد که بازیگر احساس را نشان میدهد، نه اینکه آن را زندگی کند
بازیگر حرفهای میداند احساس واقعی همیشه پر سروصدا نیست. خشم، همیشه فریاد نیست؛ گاهی فک قفلشده و نفسهای کوتاه است. ترس، همیشه عقبعقب رفتن یا لرزش آشکار نیست؛ گاهی فقط یک مکث است، یک نگاه که برای لحظهای گم میشود. غم عمیق هم معمولاً نه با گریههای انفجاری، بلکه با صورتِ ساکت و تلاش برای حفظ ظاهر خودش را نشان میدهد.
اما زمانی که بازیگر از ترس دیده نشدن، از هیجان موقعیت، یا از تصور غلط نسبت به «شدت احساس»، شروع میکند به بیشنمایی، یا احساس را با حرکت ثابت جایگزین میکند، همانجا اور اکت متولد میشود.
اور اکت یعنی احساس، خودش را لو میدهد.
نه از مسیر نگاه، بلکه از مسیر تلاش بیش از حد بازیگر.
چرا بازیگر به سمت اور اکت میلغزد؟
تجربهی کلاسهای بازیگری به ما میگوید که اور اکت معمولاً از ضعف شروع نمیشود؛ از «عدم شناخت» شروع میشود. بازیگر نمیداند شخصیت دقیقاً چه میخواهد پنهان کند، چه چیزی را طاقت ندارد بروز دهد، یا کدام بخش احساسش باید کنترل شود و کدام بخشش اجازهی رهاشدن دارد.
چهار دلیل اصلی اور اکت:
- ترس از بیاثر بودن: بسیاری از بازیگران تازهکار فکر میکنند اگر حس را بزرگتر نشان ندهم، کارگردان متوجه نمیشود. اما دوربین حافظه دارد؛ کوچکترین لرزش پلک را هم ثبت میکند.
- عدم شناخت زیرمتن صحنه: بازیگر فقط دیالوگ را میفهمد، اما نمیداند شخصیت «چرا» آن را میگوید. بدون زیرمتن، بازیگر فقط حس را نمایش میدهد، نه اینکه آن را زندگی کند.
- استفاده نکردن از ابزارهای درونی: بازیگری که نمیتواند حس را «از داخل» بسازد، معمولا به حرکات بیرونی پناه میبرد. نتیجه، اغراق است.
- ناآشنایی با زبان دوربین: آنچه روی صحنه لازم است، جلوی دوربین زیادی جلوه میکند. در فیلم، یک حرکت کوچک برابر یک حرکت بزرگ روی صحنه است.
اینها دلیلهاییاند که اور اکت را نه یک اشتباه لحظهای، بلکه یک رفتار قابل پیشبینی در بازیگری میسازند.
مرز نازک بین بازی قدرتمند و بازی اغراقشده
برای بسیاری از هنرجوها، بزرگترین چالش همین شناخت «تعادل» است؛ اینکه بدانند لحن، چهره، بدن و تنفس دقیقاً تا کجا باید پیش برود. بازیگری که شدت احساسش را شبیه شخصیت تجربه میکند، طبیعی بازی میکند؛ اما بازیگری که شدت را بر اساس تصور ذهنی خود از «شدید بودن احساس» میسازد، اغراق میکند.
مرز میان این دو بسیار باریک است:
- اگر حس از درون بجوشد، ظریف اما عمیق دیده میشود.
- اگر حس از بیرون ساخته شود، بلند اما خالی دیده میشود.
تماشاگر نیازی ندارد گریهی شخصیت را ببیند تا غم او را بفهمد؛ کافیست تلاشش برای گریه نکردن را ببیند. همین جاست که تفاوت میان اکت قدرتمند و اور اکت روشن میشود.
چطور میتوان از اور اکت دور شد؟
راهحل ساده نیست، اما روشن است: احساس را بساز، نه نمایش را.
برای دور شدن از اور اکت، بازیگر باید:
- قبل از هر چیز شخصیت را بشناسد: بداند این شخصیت چطور حس نشان میدهد؛ چون همهی آدمها یکسان احساسات را بروز نمیدهند.
- به سکوت و مکث اجازه بدهد: خیلی از هنرجوها از سکوت میترسند؛ درحالیکه سکوت، طبیعیترین واکنش احساسی انسان است.
- بدن را آرام کند تا حس از صورت عبور کند: بدن مضطرب، بازی را تئاتری میکند.
- با دوربین تمرین کند و بازبینی انجام دهد: دوربین معلم بیرحم اما دقیق است؛ هر حرکت اضافه را لو میدهد.
- به ظرافت اعتماد کند: سینما جایی نیست که حرکتهای بزرگ کارساز باشند. در سینما، نگاهها حرف میزنند.
گونه های مختلف اکت در بازیگری
شناخت گونههای مختلف اکت برای بازیگر، گام مهمی برای افزایش کیفیت بازی او است. اکتها در بازیگری بهدوگونه مهم تقسیمبندی میشوند که آموزش هر کدام از آنها روشها و شیوههای تمرینی مختلفی دارد. آموزش اکت های بازیگری فرآیندی زمانبر است و نیاز به پشتکار و تجربه بالایی دارد که بازیگران در فراگیری انواع اکتها باید به آن توجه داشته باشند و و عجله را از برنامه کاری خود حذف کنند.
اکتهای مختلف در بازیگری به دو دسته زیر تقسیمبندی میشوند:
- اکتهای فیزیکی: شامل تمام رفتارهای فیزیکی مانند نشستن، دست دادن، لباس پوشیدن، غذا خوردن و … میشود که میتواند تحت تاثیر احساسات مختلف باشد
مربوط به رفتارهایی مثل:
- راه رفتن
- نشستن
- برداشتن یک شی
- تعارف کردن، دست دادن، غذا خوردن
- تغییر وضعیت بدن در هنگام احساس
- اکتهای چهره (میمیک): حالتهای مختلف چشم ابرو، لبها، دندان ساییدن، انقباض فک و … که متناسب با حالات احساسی مختلف بهکار میروند
مجموعهای از تغییرات ظریف در:
- چشمها
- ابروها
- لبها
- فک
- تنفس
اکت صورت در بازیگری؛ زبان پنهانی که احساس را بدون کلمه منتقل میکند
بخش زیادی از تأثیرگذاری یک بازی، نه از دیالوگها، بلکه از همان چیزی میآید که در سکوت دیده میشود: صورت بازیگر. اکت صورت در بازیگری مجموعهای از تغییرات کنترلشده در نگاه، ابرو، لبها، فک، تنفس و عضلات ریز صورت است که قرار است بهجای کلمه، احساس را منتقل کند. این نوع اکت، زبان پنهانی است که اگر دقیق و طبیعی اجرا شود، میتواند یک سکانس کامل را بدون حتی یک جمله زنده نگه دارد.
اگر بدن بازیگر نقشهی کلی نقش باشد، اکت صورت جزئیاتی است که این نقشه را زنده میکند. شاید مخاطب همیشه متوجه نشود که چرا یک سکانس روی او اثر گذاشته، اما معمولاً دلیل آن در همان تغییرات میلیمتری صورت پنهان است. اکت صورت یعنی بازیگر بتواند احساس را بدون کلمه روایت کند؛ یعنی تماشاگر قبل از شنیدن دیالوگ، حقیقت نقش را در چهره ببیند. اینجاست که بازیگری واقعی آغاز میشود.
چرا اکت صورت مهمترین بخش بازی جلوی دوربین است؟
در زندگی واقعی، بیش از نیمی از احساسات ما از طریق تغییرات ظریف صورت منتقل میشود. در سینما و جلوی دوربین، این حساسیت چند برابر میشود؛ چون لنز کوچکترین تغییر را شکار میکند.
یک جمعشدن آرام گوشهی چشم، لرزش کوتاه لب، پایین افتادن جزئی پلک یا حتی تغییر نحوهی نگاه کردن به یک نقطه، میتواند اطلاعاتی به تماشاگر بدهد که هیچ دیالوگی قادر به بیان آن نیست.
برای همین اکت صورت، قلب بازیگری جلوی دوربین است؛ چراکه دوربین با صورت بازیگر نفس میکشد و احساس را از همانجا دریافت میکند.
اکت صورت چیست و چطور از حرکتهای روزمره جدا میشود؟
در طول روز، صورت ما مدام تغییر میکند؛ اما بیشتر این تغییرات غریزی و ناخودآگاه هستند. در بازیگری، این تغییرات نمیتوانند تصادفی باشند. بازیگر باید بداند:
- نگاهش از کجا میآید و به کجا میرود،
- شدت درگیری عضلات صورت چقدر است،
- لبها چه زمانی از هم باز شوند،
- ابروها تا چه اندازه بالا یا پایین بیایند،
- فک در چه لحظهای منقبض یا آزاد شود،
- تنفس چگونه با احساس هماهنگ شود.
اکت صورت، یعنی تبدیل همین واکنشهای طبیعی به ابزارهای آگاهانه و هدفمند تا احساس شخصیت، دقیق و قابل باور منتقل شود.
نقش چشمها در اکت صورت؛ مهمترین نقطهی اتصال احساس با دوربین
چشمها شاید کوچکترین بخش اکت باشند، اما بیشترین نقش را در انتقال احساس دارند. در بازی جلوی دوربین، جهت نگاه، مدت آن، سرعت برگشت نگاه و حتی ریزحرکات مردمک، همگی معنا تولید میکنند.
برای مثال:
- چرخش کوتاه نگاه به پایین نشانهی شرمندگی یا فرار از حقیقت است.
- نگاه ثابت و طولانی میتواند خشم فروخورده یا شوک را منتقل کند.
- چشمهایی که مدام در حال جستوجوی نقطهای هستند، اضطراب را آشکار میکنند.
در بازیگران حرفهای، تغییر احساس واقعی معمولاً از چشمها آغاز میشود و سپس به سایر عضلات چهره سرایت میکند. به همین دلیل، تمرین کنترل نگاه و آگاهی از مسیر دید، از اولین درسهای بازیگری جلوی دوربین است.
نقش دهان، فک و لبها در اکت چهره
هرچند نگاه نقش اصلی را دارد، دهان و فک نیز در انتقال احساسات پیچیده نقش مهمی بازی میکنند. تفاوت میان یک لبخند واقعی و لبخند ساختگی، دقیقاً از همین کنترل جزییات مشخص میشود.
- جمع شدن زاویههای لب نشانهی نگرانی یا کنترل احساسات است.
- فک سفت و قفلشده معمولاً نشاندهندهی خشم پنهان است.
- لبهای نیمهباز گاهی بهجای تعجب، نشاندهندهی شوک یا بیپناهی درونیاند.
- گاز گرفتن آرام لب معمولاً برای نمایش استرس یا کشمکش درونی استفاده میشود.
هر حرکت کوچک در این بخشها اگر بدون دلیل انجام شود، بهسرعت مصنوعی دیده میشود؛ اما وقتی با احساس درونی هماهنگ باشد، عمق بازی را چند برابر میکند.
چطور از اغراق و اور اکت در اکت صورت جلوگیری کنیم؟
چهره مکان بسیار ظریفی است. کوچکترین حرکت اشتباه میتواند بازی را اغراقشده، نمایشی یا تئاتری کند. برای رسیدن به اکت طبیعی باید:
- احساس را اول درونی کنید، سپس بگذارید به صورت منتقل شود.
- از حرکتهای بزرگ صورت پرهیز کنید؛ دوربین خودش همه چیز را بزرگ میکند.
- تمرین جلوی آینه را جدی بگیرید، اما به آن وابسته نشوید.
- از فیلمبرداری با موبایل استفاده کنید و تغییرات صورت خود را بازبینی کنید.
- یاد بگیرید «کماکتی» همیشه بهتر از «زیاداکتی» است.
در سینما، اکت صورت باید مثل زمزمه باشد، نه مثل فریاد.
تمرینهای کاربردی برای تقویت اکت صورت
برای رسیدن به کنترل بهتر در حرکات صورت، چند تمرین ساده اما قدرتمند وجود دارد:
- تمرین میمیک در ۵ احساس اصلی: بدون هیچ دیالوگی، فقط شادی، ترس، خشم، تعجب و اندوه را با صورت بازی کنید.
- تمرین مکث و سکوت: یک جمله را در ذهنتان مرور کنید اما نگویید؛ فقط احساسش را با نگاه نشان دهید.
- تمرین چشمها پشت دوربین: نگاه روی یک نقطه ثابت و سپس حرکت آهسته به یک نقطه دیگر؛ بدون حرکت اضافه در صورت.
- تمرین کنترل لبها و فک: قرار دادن نوک زبان پشت دندانها برای جلوگیری از فشار اضافی روی فک.
- تمرین تغییرات تدریجی احساس: از خنثیترین حالت صورت به آرامی وارد غم، سپس به آرامی وارد خشم شوید.
با تمرین مداوم، صورت بازیگر یاد میگیرد چگونه احساس را طبیعی و بدون اغراق منتقل کند؛ درست همانطور که تماشاگر از یک شخصیت واقعی انتظار دارد.
یادگیری تکنیکهای اکت های بازیگری در کلاسهای آموزش بازیگری
شیوههای مختلفی برای یادگیری فردی اکتهای بازیگری وجود دارند که بازیگران باید از آنها آگاهی داشته باشند. با این حال بهتر است که بازیگر برای شناخت این شیوهها و چگونگی استفاده از آنها، باید آموزش ببیند. کیفیتی که این آموزش بر شکلگیری بنیان بازیگری بازیگر دارد، عامل مهمی در موفقیت او در این حرفه بهشمار میرود.
ایران آموزشگاه یکی از معتبرترین مراجع برای معرفی آموزشگاههای معتبر در سراسر کشور است. ما در ایران آموزشگاه فهرست بلندی از آموزشگاههای معتبر بازیگری را برای شما تهیه کردهایم. شما میتوانید برای افزایش مهارت استفاده از اکتها در بازیگری و یا آموزش این مهارت مهم در بازیگری، در سایت ما اطلاعات معتبرترین آموزشگاههای بازیگری در سراسر کشور را مشاهده کنید.
سوالات متداول
شیوههای آموزش اکت های بازیگری به بازیگران چگونه است؟
بهطور قطعی نمیتوان برای هر نوع از حسی یک اکت مشخص را بیان کرد. زیرا اکتهای بازیگری متناسب با تحلیل صورت گرفته از متن توسط بازیگر و شخصیتپردازی او، میتوانند متفاوت باشند.
نقش احساسات در اکت های بازیگری چقدر مهم است؟
آن چه در استفاده از اکتها برای بازیگران تعیینکننده است، احساسات مختلف در لحظه بازی است. بهعنوان مثال زمانی که بازیگر در حالت عصبی شدیدی قرار دارد، متناسب با آن احساس اکت خود را انجام میدهد
اکت در بازیگری چیست و چه تفاوتی با حرکت معمولی دارد؟
اکت در بازیگری به هر حرکت آگاهانهی بدن و چهره گفته میشود که هدفش انتقال احساس، وضعیت درونی یا معنای خاصی به مخاطب است. تفاوت آن با حرکت روزمره این است که اکت باید کنترلشده، هدفمند و متناسب با شخصیت، موقعیت و احساسات آن لحظهی نقش باشد.
چرا آموزش اکتهای بازیگری برای بازیگران ضروری است؟
بخش بزرگی از باورپذیری نقش، نه از دیالوگ، بلکه از اکتهای فیزیکی و میمیک چهره به مخاطب منتقل میشود. آموزش درست اکتها به بازیگر کمک میکند احساسات را دقیقتر، ملموستر و با تسلط بیشتری نشان دهد و کیفیت کلی بازی خود را بالا ببرد.
چطور میتوان اکتهای بازیگری را در خانه تمرین کرد؟
یکی از بهترین روشها، تمرین مقابل آینه است؛ بازیگر میتواند حالات مختلف احساسات (خشم، ترس، شادی، اضطراب و…) را جلوی آینه تکرار کند و به جزئیات چهره و بدن خود دقت کند. دیدن و بازآفرینی اکتهای بازیگران حرفهای در فیلمها نیز تمرین مؤثری برای تقویت مهارت اکتها است.
نقش احساسات در اکتهای بازیگری چیست؟
هر اکت درست، ریشه در احساس واقعی یا بازآفرینیشدهی بازیگر دارد؛ بدون احساس، اکتها مصنوعی و اغراقشده بهنظر میرسند. بازیگر باید بداند پشت هر اکت چه احساسی پنهان است و در هر صحنه، متناسب با شدت و نوع احساس، اکت خود را تنظیم کند.
چقدر زمان میبرد تا در اکتهای فیزیکی و میمیک چهره مسلط شویم؟
تسلط بر اکتهای بازیگری یک فرآیند زمانبر است و نیاز به تمرین مستمر، بازخورد گرفتن از مدرس یا کارگردان و تجربه عملی روی صحنه یا جلوی دوربین دارد. با تمرین منظم، تمرکز بر جزئیات و صبر، میتوان بهتدریج دقت و کیفیت اکتها را بالا برد.
آیا شرکت در کلاسها و تستهای بازیگری به بهبود اکت کمک میکند؟
بله، شرکت در کلاسهای تخصصی و انجام تست بازیگری استاندارد، به بازیگر کمک میکند نقاط ضعف و قوت اکتهای خود را بشناسد. حضور در یک آموزشگاه معتبر بازیگری و کار زیر نظر اساتید حرفهای، مسیر یادگیری اکتهای فیزیکی و میمیک را هدفمندتر و سریعتر میکند.
اور اکت چیست؟من سرچ کردم ولی نفهمیدم دقیقتر چهجوری باید از اکتها تو بازیگری استفاده کنم.اگه کسی تجربه داره،بیزحمت یه توضیحی بده بهم. پلاستیک نرم بزنیم یا سفت؟ شایدم واقعا افراط کردم!
اکت صورت چجوره میتونه تو انتقال احساسات کمک کنه؟من که هنوز گیجم. احساس میکنم اور اکت وقتی اتفاق میفته که داریم سعی میکنیم یه حس خیلی احساسی رو نشون بدیم اما طبیعی نیس نه؟
پسر من یه مدت هست که داره آموزش اکت بازیگری میبینه و میگفت انواع اکت تو بازیگری چقدر مهمن.تازه یکی از دوستاش میگفت اکت صورت چجوره کار میکنه.اگه شماها اطلاعاتی دارید بگید.
من یه تجربه منفی دارم، فکر کنم حتی بدتر از این نتونم بازیگری یاد بگیرم،پدرم دراومده تا حالا تو این کلاسای آموزشی شرکت کنم.مثل اینکه مفهوم اوراکت بازیگری جیست از پایه برام سخت بود.
بهجایی رسیدم که دیگه نمیتونم بفهمم،چرا اکت بازیگری اینقدر پیچیدهست؟اصلاً اکت صورت چجوره؟بعضی وقتا گیج میشم چون نمیدونم کجا رو باید بیشتر دکمه کنم و برم انتقادی باشم یا احساسی و فنیکی روندم!
من تازه میخوام شروع کنم یادگیری بازیگری. اکت بازیگری جیه؟اینجا کلاس آموزش اکت صورت هم داره یا نه؟یهکم احساس میکنم این موضوع برام پیچیدست. بچهها کسی میتونه بیشتر راجع بهش توضیح بده؟
شماها تا حالا کلاس آموزش اکت بازیگری رفتین؟پسرعموم میگفت این موضوع خیلی سخته و کلی تکنیک داره.راجع به انواع اکت در بازیگری و اینکه چطور باید اجراش کنیم چی میدونید؟
من تو دانشگاه تئاتر خوندم اما این “اوراکت بازیگری جیه” نمیدونم چیه، کی اوراکت تو بازیگری اتفاق میفته؟شاید بیشتر باید برم دنبالش که بهتر بفهمم.شماها چه منبعی پیشنهاد میکنید براش؟
راستش پسرخالهم بازیگره و تعریف میکرد وقتی اکت بازیگری رو یاد گرفتی مثل اینه که معجزه شد!تا حالا آموزش اکت صورت داشته،معمولاً تو تمریناش خیلی موفقه.عجیبه چهقدر تغییر کرده!