میزان سرانه فضا و امکانات یک آموزشگاه چقدر است؟

میزان سرانه فضا و امکانات یک آموزشگاه باید چه میزانی باشد؟

سرانه فضای آموزشی به مساحت اختصاص‌یافته به هر دانش‌آموز در محیط‌های آموزشی اشاره دارد که تأثیر مستقیمی بر کیفیت آموزش و یادگیری دارد. در ادامه، به بررسی استانداردهای سرانه فضای آموزشی و امکانات موردنیاز آموزشگاه‌ها در ایران می‌پردازیم

اما میزان سرانه فضا و امکانات یک آموزشگاه باید چه میزانی باشد؟ تجهیزات آموزشگاه ها باید چه چیزهایی باشد؟ متراژ آموزشگاه ها باید چقدر باشد؟ و بسیاری سوالات دیگر که برای تاسیس یک آموزشگاه یا موسسه باید در نظر گرفته شود را با شما بررسی خواهیم کرد.

سرانه فضا جهت یک آموزشگاه یکی از مواردی است که آموزشگاه های مختلف در هنگام تاسیس باید آن را در نظر داشته باشند زیرا این سرانه فضای آموزشی نسبت به هر آموزشگاه و رشته متفاوت بوده و طبق ضوابط آموزشگاه ها باید قبل از راه اندازی به آن توجه کنند.

در این مطلب بصورت مختصر به مواردی اشاره شده و برای مشاهده جزئیات تجهیزات مراکز کاردانش فایل PDF انتهای متن را دانلود کنید.

در راستای این امر هیات نظارت طبق دستوری سرانه فضا جهت یک کارآموز اعم از متراژ و یا امکانات را برای موسسین جهت تاسیس آموزشگاه های فنی و حرفه ای آزاد مشخص کرده است که به شرح زیر است.

استانداردهای سرانه فضای آموزشی در ایران

بر اساس استانداردهای جهانی، هر دانش‌آموز باید بین ۸ تا ۱۴ متر مربع فضای آموزشی در اختیار داشته باشد. با این حال، در ایران، میانگین سرانه فضای آموزشی حدود ۵.۲۲ متر مربع است که نشان‌دهنده فاصله قابل‌توجهی با استانداردهای جهانی است.

وزیر آموزش و پرورش ایران اعلام کرده است که سرانه استاندارد فضای آموزشی ۸ متر مربع تعیین شده است، اما میانگین فعلی کشور حدود ۵.۳ متر مربع است. این کمبود فضا به‌ویژه در استان‌های مهاجرپذیر مانند البرز (۳.۱ متر مربع)، سیستان و بلوچستان (۳.۳ متر مربع)، تهران (۴.۱ متر مربع) و آذربایجان غربی (۴.۱ متر مربع) محسوس است.

استانداردهای امکانات آموزشگاه‌ها

علاوه بر فضای فیزیکی، امکانات و تجهیزات موجود در آموزشگاه‌ها نیز نقش مهمی در کیفیت آموزش ایفا می‌کنند. برخی از استانداردهای موردنیاز برای امکانات آموزشگاه‌ها عبارت‌اند از:​

• کلاس‌های نظری: باید دارای تجهیزات آموزشی مناسب مانند صندلی تحصیلی، تابلوی مناسب آموزشی و ویدئو پروژکتور باشند.

کلاس‌های عملی: باید مجهز به تجهیزات خاص آموزش دروس عملی (آزمایشگاهی و کارگاهی) متناسب با دوره آموزشی و به تعداد لازم باشند.

فضاهای عمومی آموزشی: شامل کتابخانه، سایت کامپیوتری، سالن امتحانات و سالن اجتماعات است.

همچنین، سیستم‌های تهویه هوای پیشرفته، نورپردازی مناسب و رعایت اصول بهداشتی از جمله استانداردهای ضروری برای فضاهای آموزشی محسوب می‌شوند.

جدول سرانه فضای آموزشی بر اساس نوع فضا

در جدول زیر، سرانه فضای آموزشی موردنیاز برای هر دانش‌آموز بر اساس نوع فضای آموزشی ارائه شده است:​

نوع فضای آموزشی	سرانه فضای موردنیاز برای هر دانش‌آموز (متر مربع)
کلاس درس	۱٫۸
کارگاه	۴٫۵
آزمایشگاه	۲٫۵
سالن ورزشی	۱٫۵
کتابخانه	۰٫۵

چالش‌ها و راهکارها

با توجه به کمبود فضای آموزشی در کشور، به‌ویژه در استان‌های پرجمعیت، نیاز است تا برنامه‌ریزی‌های دقیقی برای افزایش سرانه فضای آموزشی صورت گیرد. این برنامه‌ها می‌توانند شامل ساخت مدارس جدید، بهبود و توسعه فضاهای موجود و استفاده بهینه از امکانات فعلی باشند.

بررسی مواد قانونی

دستور هیات نظارت مرکزی:

بر اساس مصوبه مورخ ۱۶/۴/۸۷ هیات نظارت مرکزی و در راستای سیاستهای حمایتی جاری سازمان از توسعه بخش خصوصی و با توجه به لزوم تغییر شاخص ها و رویه ها متناسب با فرصت ها ، فضای آموزشی مورد نیاز تاسیس آموزشگاه که براساس ‹‹سرانه مورد نیاز به ازای هر کارآموز›› شامل ‹‹ فضای عمومی مورد نیاز›› تهیه شده است به شرح ذیل (و پیوست) تقدیم می گردد:

الف- فضای عمومی شامل (فضای مفید اداری، سرویس بهداشتی، آبدارخانه و بوفه، فضای تنفس و نمازخانه):

1. فضای مفید اداری: حداقل ۲۰ مترمربع (شامل اتاق مدیر ، مربی ، مسئول ثبت نام و اتاق تکثیر بایگانی)
   می باشد. برای تشکیل بیش از ۳ کلاس بطور همزمان به ازای هر کلاس اضافه ۱۰٪ به فضای مفید اداری اضافه می شود.
2. سرویس بهداشتی: حداقل ۱ سرویس برای استفاده حداکثر ۳۰ نفر.
3. آبدارخانه و بوفه: حداقل ۶ مترمربع.
4. فضای تنفس: حداقل ۳ مترمکعب به ازای هر نفر (فضای تنفس عبارتست از هر گونه فضای قابل استفاده بجز فضای کارگاهها و کلاسها، فضای اداری، سرویس بهداشتی، بوفه و آبدارخانه و نمازخانه).

مثال: چنانچه ارتفاع ۳ متر و طول و عرض هر کدام یک متر باشد فضای تنفس عبارت است از (مترمکعب ۳=۱×۱×۳) نمازخانه: حداقل ۶ مترمربع.

ب: فضای مفید آموزشی (به مجموعه مورد نیاز آموزشهای نظری و کارگاهی اطلاق می شود که باید علاوه بر فضای عمومی متناسب با تعداد کارآموز در هر حرفه آموزشی به شرح ذیل تامین شود).

1. فضای مفید آموزشی براساس سرانه هر کارآموز در هر حرفه به شرح جدول پیوست محاسبه می گردد.
2. توجه : اینکه فضای سرانه هر نفر در جدول مذکور در صورت عدم همپوشانی زمانی تشکیل کلاسها در یک حرفه می باشد.
3. به منظور تاسیس آموزشگاه برخورداری از فضای آموزشی برای حداقل ۱۰ نفر در هر حرفه / رشته (با رعایت سرانه فضای آموزشی) الزامی است.
4. بهره برداری از فضای آموزش عملی (کارگاهی) مناسب متعلق به بنگاههای اقتصادی (کارخانه، کارگاه و سایر موسسات) توسط آموزشگاههای نمونه و درجه یک طی قرارداد معتبر مورد تایید هیات نظارت استان بلامانع می باشد.

ج: در صورت افزایش هر حرفه / رشته بایسته است فضای مفید آموزشی براساس سرانه هر نفر در آن حرفه/ رشته با رعایت بند ۲ قسمت ب و همچنین فضای تنفس مطابق بند ۴ قسمت الف محاسبه و اقدام گردد.

با عنایت به موارد معروض، صدور دستور رعایت اکید و دقیق شرایط فوق الذکر موجب امتنان و مورد انتظار می باشد.

امیرمحمد پرویز

مشاور ریاست و مدیرکل دفتر موسسات کارآموزی آزاد و مشارکتهای مردمی

لیست تجهیزات آموزشی و کمک آموزشی استاندارد هر آموزشگاه در هر دوره به تفکیک در فهرست زیر شرح داده شده است. شما میتوانید لیست میزان تجهیزات استاندارد آموزشی آموزشگاه ها و سرانه فضا جهت یک کارآموز را از اینجا دانلود کنید:

در ادامه توجه شما را به مطلبی در مورد “سامانه شکایت از آموزشگاه فنی و حرفه ای” جلب میکنم که برای هنرآموزان هنرهای فنی و حرفه ای خالی از لطف نیست. همچنین برای اطلاع از “شهریه آموزشگاه فنی و حرفه ای چقدر است؟” برای هنرجویان میتوانید به مطلب اشاره شده مراجعه نمایید. ایران آموزشگاه همواره سعی دارد تا در ارتقاء سطح دانش هنرجویان و موسسین مراکز علمی سهیم باشد و از توجه شما به این مطلب قدردان است.

میزان تجهیزات آموزشگاه

وجود تجهیزات در یک آموزشگاه بر یادگیری و بازدهی افراد، تأثیر قابل‌توجهی می‌گذارد. به همین دلیل لازم است تا آموزشگاه‌ها از تجهیزات مناسب استفاده نمایند. نکته قابل توجه این است که بسته به نوع آموزشگاه، تجهیزات مورد نیاز برای آن متفاوت خواهد بود.

اما همواره تجهیزاتی هستند که در بهترین آموزشگاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این مطلب به میزان تجهیزات آموزشگاه که وجود آنها لازم و ضروری است، پرداخته خواهد شد.

تجهیزات لازم برای آموزشگاه خوب

فاکتورهای زیادی وجود دارد که می‌توان آنها را بر کیفیت آموزشگاه‌ها مؤثر دانست. یکی از این فاکتورها، تجهیزات آن است. شرکت‌کنندگان بیشتر جذب محیط‌های آموزشی می‌شوند که از نظر امکانات مجهز باشد. در واقع وجود تجهیزات مناسب می‌تواند در کیفیت دوره‌های آموزشی تأثیر بسزایی داشته باشد. به همین منظور در این بخش تجهیزات لازم برای آموزشگاه خوب را بررسی می‌کنیم.

سیستم تهویه و فن

هوای محیط آموزشگاه باید مطبوع بوده و دمای متعادلی داشته باشد. دمای بسیار بالا یا بالعکس دمای کم در محیط باعث می‌شود که شرکت‌کنندگان تمرکز و بازدهی لازم را نداشته باشند. به همین منظور لازم است تا دستگاه‌های تهویه مناسب برای محیط فراهم شود. بهتر است که این دستگاه‌ها قابلیت تنظیم داشته باشند و بتوان از آنها بسته با دمای محیط استفاده کرد.

روشنایی محیط

وجود نور و روشنایی علاوه بر اینکه باعث دید بهتر می‌شود، بر جذابیت فضا هم تأثیر می‌گذارد. بسته به اینکه متراژ آموزشگاه چه اندازه است، باید از تعداد متناسبی لامپ یا سیستم روشنایی استفاده کرد. همچنین وجود پنجره‌ها می‌تواند به روشن شدن فضا در طول روز کمک کند. نکته قابل توجه کیفیت و جهت نور است و باید به گونه‌ای تنظیم شوند که برای شرکت‌کنندگان، مزاحمتی ایجاد نشود. برای جلوه‌های بصری می‌توان از لامپ‌هایی مطابق با سبک محیط استفاده کرد.

عایق صدا

یک آموزشگاه آرام در یادگیری کارآموزان تأثیر زیادی دارد. وجود سر و صدا مانع از تمرکز شده و در یادگیری اختلال ایجاد می‌کند. به همین منظور، وجود عایق‌های صدا کارآمد بوده و می‌تواند رضایت شرکت‌کنندگان را به دنبال داشته باشد. عایق‌های صدا اغلب در دیواره‌های محیط داخلی، پارتیشن‌ها و پنجره و درب‌ها استفاده می‌شود.

ویدئو پروژکتور یا صفحه‌نمایش بزرگ

نمودارها، نمایش‌های اسلاید، اینفوگرافیک‌ها و کلیپ‌های ویدئویی به بخش کلیدی جلسات آموزشی تبدیل شده‌اند. در دنیای امروز ویدئو پروژکتورها یا صفحه‌های نمایش بزرگ در محیط‌های آموزشی به‌عنوان یک ابزار مهم شناخته می‌شوند. کیفیت تصویرهای نمایشی از اهمیت بالایی برخوردار بوده و لازم است تا اندازه و عملکرد این دستگاه‌ها، متناسب با ظرفیت و چیدمان اتاق باشد.

اتصال به اینترنت

یکی دیگر از تجهیزات محیط‌های آموزشی، امکانات برای اتصال به اینترنت است. در بسیاری از این فضاها اتصال به اینترنت برای آموزش لازم است. این اتصال می‌تواند از طریق شبکه Wi-Fi یا کابل‌ها باشد. نکته قابل توجه این است که کیفیت اینترنت باید مناسب بوده تا همه شرکت‌کنندگان بتوانند از آن استفاده نمایند.

میز و صندلی مناسب

بسته به اینکه آموزشگاه در چه حوزه‌ای فعالیت می‌کند، لازم است تا از میز و صندلی‌های مناسبی استفاده شود. صندلی‌ها باید راحت بوده و بدن را خسته و اذیت نکند. همچنین استفاده از میزهایی که برای قرار دادن وسایل روی آن لازم و ضروری است. تعداد میز و صندلی باید متناسب با متراژ و تعداد شرکت‌کنندگان باشد. برای چیدن آنها، باید فضای کافی را در نظر گرفت.

آب‌سردکن

یکی از تجهیزاتی که در زمان استراحت کلاس‌ها بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد، آب‌سردکن‌ها هستند. می‌توان میزان اهمیت وجود آب‌سردکن را به اندازه دستگاه‌های تهویه در محیط آموزشی دانست. از آب‌سردکن‌ها معمولاً در اتاق یا راهروها استفاده می‌شود. باید به این نکته توجه شود که دمای آب و آب‌سردکن، کیفیت لازم را داشته باشند. درصورتی‌که از آب‌سردکن‌های برقی استفاده می‌شود، لازم است تا سیستم برق آن جهت جلوگیری از خطر برق‌گرفتگی بررسی شود.

دسترسی به سیستم حمل‌ونقل

بسیاری از کارآموزان مایل‌اند که در آموزشگاه‌هایی ثبت‌نام کنند که از نظر رفت و آمد برای آنها راحت‌تر باشد. علاوه بر این، هزینه‌های رفت و آمد نیز یکی از مواردی است که شرکت‌کنندگان آن را برای شرکت در کلاس‌ها مد نظر قرار می‌دهند. به همین منظور بهتر است که آموزشگاه در محلی قرار بگیرد که دسترسی به وسایل حمل‌ونقل آسان بوده و شرکت‌کنندگان زمان زیادی را صرف رفت و آمد نکنند. همچنین در صورت امکان، آموزشگاه می‌تواند سرویسی را برای نقاط مختلف در نظر بگیرد.

نتیجه‌گیری

افزایش سرانه فضای آموزشی و بهبود امکانات آموزشگاه‌ها از جمله عوامل کلیدی در ارتقای کیفیت آموزش در کشور است. با توجه به فاصله موجود با استانداردهای جهانی، لازم است تا اقدامات جدی و مؤثری در این زمینه انجام شود تا دانش‌آموزان در محیط‌های مناسب‌تری به تحصیل بپردازند.

پرسش و پاسخ

۱. سرانه فضای آموزشی به ازای هر کارآموز چقدر است؟

سرانه فضای آموزشی به ازای هر کارآموز بسته به نوع حرفه متفاوت است. به عنوان مثال، در برخی رشته‌ها ممکن است فضای بیشتری نیاز باشد، در حالی که در رشته‌های دیگر فضای کمتری کافی است. برای مشاهده جزئیات دقیق‌تر و جدول مربوط به هر حرفه، می‌توانید به منابع مرتبط مراجعه کنید.​

۲. حداقل فضای مفید اداری برای یک آموزشگاه چقدر باید باشد؟

حداقل فضای مفید اداری برای یک آموزشگاه ۲۰ مترمربع تعیین شده است که شامل اتاق مدیر، مربی، مسئول ثبت‌نام و اتاق تکثیر و بایگانی می‌شود. در صورت تشکیل بیش از ۳ کلاس به‌صورت همزمان، به ازای هر کلاس اضافی، ۱۰٪ به فضای مفید اداری افزوده می‌شود.​

۳. چه تعداد سرویس بهداشتی برای آموزشگاه لازم است؟

برای هر ۳۰ نفر، حداقل یک سرویس بهداشتی مورد نیاز است. این تعداد با افزایش تعداد کارآموزان باید متناسباً افزایش یابد.​

۴. فضای آبدارخانه و بوفه چه مقدار باید باشد؟

حداقل فضای مورد نیاز برای آبدارخانه و بوفه ۶ مترمربع است.

۵. فضای تنفس چیست و چه میزان باید باشد؟

فضای تنفس به هر گونه فضای قابل استفاده به جز فضای کارگاه‌ها و کلاس‌ها، فضای اداری، سرویس بهداشتی، بوفه و آبدارخانه و نمازخانه اطلاق می‌شود. حداقل فضای تنفس برای هر نفر ۳ مترمکعب در نظر گرفته شده است.​

۶. حداقل فضای مورد نیاز برای نمازخانه چقدر است؟

حداقل فضای مورد نیاز برای نمازخانه ۶ مترمربع تعیین شده است.​

۷. آیا استانداردهای فوق برای تمامی آموزشگاه‌ها یکسان است؟

خیر، استانداردهای فوق به عنوان یک راهنمای کلی ارائه شده‌اند و ممکن است بسته به نوع حرفه، تعداد کارآموزان و شرایط محلی متفاوت باشند. برای اطلاعات دقیق‌تر و متناسب با شرایط خاص هر آموزشگاه، مراجعه به منابع معتبر و مراجع ذی‌صلاح توصیه می‌شود.​

۸. چگونه می‌توان به لیست تجهیزات استاندارد هر آموزشگاه دسترسی پیدا کرد؟

برای دسترسی به لیست تجهیزات آموزشی و کمک آموزشی استاندارد هر آموزشگاه در هر دوره، می‌توانید به منابع مرتبط مراجعه کنید. این منابع معمولاً فهرست تجهیزات مورد نیاز جهت اجرای استانداردهای مهارتی را ارائه می‌دهند.